De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, kortweg Wkb, moest zorgen voor meer grip op bouwkwaliteit. Maar de praktijk loopt nog niet overal lekker. Uit nieuw toezicht blijkt dat de borging bij een flink deel van de gecontroleerde projecten tekortschiet. Voor aannemers en professionele klussers is dat een goede reden om de eigen dossiervorming nog eens onder de loep te nemen.
Wat blijkt uit de nieuwste controles?
De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw, de TloKB, publiceerde op 13 augustus haar halfjaarrapportage over 2026. De organisatie voerde steekproefsgewijs inspecties uit op 64 bouwprojecten. Daarbij bleek dat bouwfouten bij ongeveer de helft van de inspecties onvoldoende werden geborgd. Kwaliteitsborgers merkten gebreken niet altijd voldoende op. Ook werden bepaalde bouwonderdelen volgens de toezichthouder structureel niet getoetst. Dat is geen klein detail. Het systeem draait juist om aantoonbare bouwkwaliteit.
Wat betekent dit voor de vakman?
Voor een klusbedrijf kan kwaliteitsborging soms voelen als extra administratie. Foto maken. Gegevens bewaren. Productinformatie opslaan. Controleren. Nog een foto. Toch zit daar precies de winst. Wie tijdens de klus goed vastlegt wat hij doet, kan later veel makkelijker aantonen dat het werk correct is uitgevoerd. Zeker bij onderdelen die na de afwerking verdwijnen. Denk aan isolatie achter een voorzetwand, leidingwerk onder een vloer, bevestigingen in een constructie of aansluitingen die later worden dichtgezet.
Maak foto’s voordat het dichtgaat
De smartphone is hierbij misschien wel een van de belangrijkste gereedschappen in de bus. Maak foto’s tijdens belangrijke stappen van de klus. Zorg dat duidelijk is waar de foto is genomen en wat erop staat. Bewaar relevante productgegevens, tekeningen en afspraken bij hetzelfde project. Dat kost tijdens het werk een paar minuten. Achteraf een wand of vloer weer moeten openen omdat bewijs ontbreekt, kost heel wat meer.
Vergunningvrij betekent niet regelvrij
Nog een belangrijk punt: ook als voor een verbouwing geen omgevingsvergunning nodig is, moet het bouwwerk aan de geldende bouwregels voldoen. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, het Bbl, stelt eisen aan onder meer veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Bij verbouwen kunnen daarnaast het omgevingsplan, lokale regels en andere voorschriften een rol spelen. Dus: ‘de klant heeft geen vergunning nodig’ betekent niet automatisch ‘we kunnen gewoon beginnen’.
Goed dossier wordt onderdeel van goed vakwerk
Voor professionele klussers ligt hier ook een kans. Klanten zien niet wat achter een tegel, plafond of gipsplaat zit. Met foto’s en een duidelijk opleverdossier kun je laten zien wat je hebt gemaakt. Dat geeft zekerheid bij een discussie achteraf. Maar het is ook gewoon goede service. Vakmanschap zit daardoor steeds minder alleen in wat je aan het einde van de klus ziet. Goed vastleggen hoe je het hebt gemaakt, hoort er steeds meer bij.
Laten we het wel in het juiste perspectief zien ipv op deze ongenuanceerde wijde te publiceren. Vooropgesteld dat voor inwerkingtreding van de Wkb, de gemeente verantwoordelijk was voor het toezicht en waarvoor veel bouwleges betaald werden. In de praktijk kwamen gemeenten ca. 1 a 2 keer tijdens de bouw wat veel te weinig bleek te zijn. Onder de Wkb moet dit meer zijn. In ons geval wel 10 x ipv 1 keer. Dit verschild van Borger tot Borger. Natuurlijk dient het stelsel volwassen te worden en dat vraagt tijd en ervaring.
We kunnen echter vaststellen dat toezicht aanzienlijk verbeterd is en de bouw beter is geworden. De kwaliteitsborging ziet niet alles. Dat is ook de reden dat er meer aansprakelijkheid ligt bij de aannemer zelf en deze ook langer deze aansprakelijkheid draagt.
Voor verbouw geld nog altijd dat gemeenten het toezicht uitvoeren, wat in de praktijk nauwelijks tot uitvoer wordt gebracht en veel Cowboys nog de vrije hand hebben. Naar verwachting zal ook verbouw op korte termijn onder Wkb gaan vallen en zal het kaft zich van het koren scheiden. Dat is hard nodig want als kwaliteitsborger en als gerechtelijk deskundige bouwen komen we zeer trieste situaties tegen tot zelf onbewoonbaar verklaarde woningen en tonnen schade. De bouwsector zou juist moeten willen samenwerken met de onafhankelijke kwaliteitsborging omdat daarmee hun eigen kwaliteit onafhankelijk is beoordeeld, zoals de Wkb ook bedoeld is.