Nederland heeft een structureel en oplopend tekort aan technici. Steeds minder jongeren kiezen voor een technische opleiding. De zorgen hierover zijn groot en een oplossing is niet in zicht. Gelukkig zijn er wel hoopgevende verhalen. Zoals het verhaal over Rik Ilbrink (48) en zijn zoon Stef (16) uit het Gelderse Voorst. Bij hen spat de passie voor techniek ervan af.
Je hebt verlof van school om je brommerexamen te kunnen doen, maar dat gaat wegens hevige sneeuwval niet door. Wat doe je dan als zestienjarige? Nou Stef Ilbrink hoefde hier begin januari geen seconde over na te denken. Hij ging met zijn vader lekker een dag mee op klus in Apeldoorn.
In een appartementencomplex waar de gezamenlijke doucheruimte moest worden gerenoveerd, zorgden de Ilbrinks voor het afkoppelen van de stroom, het water en de afvoer. Tijdens de lunch genoten de twee van een uitsmijter waarna zij naar het tweede klusadres reden. In deze woning koppelden zij het gas af en moesten ze de waterleiding omleggen.
Kruipgat
Volgens Rik verliep de samenwerking met zijn zoon heel soepel. “Hoewel hij nog heel veel moet leren, heeft Stef aan een half woord genoeg.” Gevat merkt de technicus in opleiding op, dat hij als enige van de twee in het kruipgat van de woning paste. “Voordat we naar huis reden, heb ik bij de MediaMarkt nog nieuwe AirPods gekocht. Dat is het voordeel van zelf geld verdienen”, zegt Stef.
Geld verdienen doet de jonge Voorstenaar ook tijdens de betaalde bbl-opleiding aan de Vandoren Academy in Deventer, waaraan hij afgelopen zomer op mbo 4-niveau is begonnen. “Hier werk ik vier weken achter elkaar en dan ga ik een week naar school”, legt Stef uit. Weet hij over ruim drie jaar zijn diploma te behalen, dan blijft hij nog minimaal drie jaar aan Vandoren verbonden. Dat is de deal.
Verslaafd aan lego
Als kleine jongen droomde Stef van een heel andere toekomst. Hij dacht aan werken in de bosbouw, als leraar, bioloog of rechercheur. “Maar ik vind het leuk om dingen te maken en was erg verslaafd aan Lego.” Dat hij uiteindelijk voor een loopbaan in de techniek zou kiezen, is dus niet heel verwonderlijk.
Stef was twaalf jaar toen hij tegen zijn vader zei: “Papa ik wil je bedrijf overnemen.” Rik, die sinds 1 april 2016 met Techniek Voorst zijn eigen bedrijf heeft, dacht eerst aan een bevlieging. “Ik vond het wel supergaaf. Stef wilde alle zaterdagen gaan meelopen, maar ik dacht: je gaat het niet van je papa leren. Je mag wel een keer met me mee, maar je kunt het vak beter van een vreemde leren.”
Basics
Rik benaderde zijn kameraad en dorpsgenoot Arriën Boxum van AB totaal techniek en die was bereid om Stef onder zijn hoede te nemen. Stef: “Ik heb van eind twaalf tot vorig jaar zomer drie vrijdagen per maand en op maandagavond bij Arriën gewerkt en van hem de basics geleerd.”
Dankzij zijn vriendin heeft Arriën veel installatiewerk op meerdere campings en daarnaast richt hij zich vooral op zonnepanelen. Hij leerde Stef onder meer meterkasten bedraden, welke gereedschappen er nodig zijn en hoe die te gebruiken. “Ik heb ook geleerd in een hoog tempo te werken. Arriën is een oud-sergeant die van stevig doorwerken houdt.”
Tekst gaat verder onder de foto.
Mentaal gesloopt
In de jaren dat hij technische ervaring opdeed bij Arriën volgde Stef een havo-opleiding in Deventer. Als hij na een schooldag thuiskwam, was hij mentaal gesloopt. Hoe anders was dat na een dag bij Arriën. “Ik vind het heerlijk om moe te zijn na een dag lekker werken. Het is fijn om iets nuttigs te doen en nieuwe dingen te leren. Na het werk heb ik energie over om wat anders te gaan doen. Dat had ik op de havo totaal niet.” Vandaar dat Stef afgelopen zomer, na havo 3 te hebben afgerond, overstapte naar Vandoren.
Toevallig zat Rik in zijn jonge jaren ook op de havo. Hij strandde in havo 3 omdat hij niet goed was in Frans en Duits. “Op advies van school heb ik een assessment gedaan waaruit bleek dat ik veel meer met techniek had dan met de vakken op de havo.”
Van KMBO naar avondschool
Rik ging naar het kmbo (kort middelbaar beroepsonderwijs) voor de opleiding Elektrotechniek. Nadat dit diploma binnen was, ging hij vijf jaar naar de avondschool. Eerst naar de mbo 3-opleiding voor Eerste Monteur Sterkstroom Installaties en daarna naar de avondopleiding, mbo 4, voor Technicus Sterkstroom Installaties. In de jaren daarna rondde hij met succes talrijke trainingen en cursussen af.
De allround technicus uit Voorst werkte 21 jaar bij diverse bedrijven voordat hij in 2016 besloot voor zichzelf te beginnen. “Het fijnste hieraan is dat ik zelf mijn uren kan indelen en niet langer de problemen van anderen hoef op te lossen en hun gezeur moet aanhoren”, zegt hij lachend.
Klanten ontzorgen
Vanaf dag één lukt het Rik om voldoende opdrachten binnen te halen. Allemaal dankzij mond-tot-mondreclame. Hij heeft geen website, maar alleen een webpagina. “Als ik bij klanten kom, dan weten zij dat ik hen ontzorg. Ik lever kwaliteit en houd me aan gemaakte afspraken. Mensen waarderen dit en laten mijn naam bij anderen vallen. Zo kom ik steeds aan nieuw werk.”
De Stedendriehoek (Apeldoorn-Deventer-Zutphen) is Riks werkgebied. Bij hoge uitzondering reist hij wel eens verder om een klus te klaren. Zeker negentig procent van zijn opdrachten heeft betrekking op woningbouw. Daarnaast werkt hij in de utiliteitsbouw (zo heeft hij een bekende kroeg in Zutphen als klant, red.) en soms ook in een industrieel bedrijf in opdracht van een aannemer.
Lange weg
Voordat Stef zijn uitspraak ‘papa ik wil je bedrijf overnemen’ van vier jaar geleden kan waarmaken, heeft hij nog een lange weg te gaan. Dat beseft hij heel goed, maar dit schrikt hem geenszins af. Tijdens zijn opleiding en de jaren daarna bij Vandoren kan hij veel ervaring opdoen. Stef wil via Vandoren bij zoveel mogelijk verschillende bedrijven werken om een zo breed mogelijk beeld te krijgen van de hele technieksector. “Uiteindelijk lijkt het me gaaf om net als papa een eigen bedrijf te beginnen, of dat samen met een partner te doen.”
Dat te weinig jongeren voor een technische opleiding kiezen, is volgens Stef en Rik deels te wijten aan het onderwijs zelf. “Nederland wil graag een kenniseconomie zijn, maar de technieksector wordt niet goed genoeg gestimuleerd. De jeugd krijgt hier dus geen goed beeld bij. Het omslagpunt is al bereikt dat iemand die met de handen werkt een beter salaris kan verdienen dan iemand op kantoor.”
Positieve kanten
Docenten zouden volgens vader en zoon Ilbrink leerlingen veel eerder en vaker op de mogelijkheden en positieve kanten van de technieksector moeten wijzen. Werken in de techniek is veelzijdig en uitdagend, je kunt een prima loon verdienen en voor goed geschoolde technici liggen de banen voor het oprapen.
