Het aantal starters in Nederland is in 2024 flink gedaald, blijkt uit recente cijfers van de Kamer van Koophandel (KvK). Waar in 2023 nog ruim 226.000 zelfstandigen voor zichzelf begonnen, bleef dit aantal in 2024 steken op 193.000 – een daling van 15%. Vooral in de bouw en zorg is de afname opvallend groot.
Dalende trend in de bouw en zorg
De gezondheidszorg zag in de eerste drie kwartalen van 2024 ruim 3.000 minder starters dan in dezelfde periode vorig jaar, een daling van 15%. In de bouw is de daling zelfs 16,6%. Ook sectoren zoals cultuur, sport en recreatie (-13,5%) en zakelijke dienstverlening (-7%) kampen met minder starters. Alleen de logistieke sector en financiële instellingen zagen een lichte stijging.
Volgens Cristel van de Ven, voorzitter van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), speelt de aangekondigde handhaving op de wet DBA hierbij een grote rol. “Werkgevers in bijvoorbeeld de zorg en bouw vermijden zzp’ers om risico’s te voorkomen, terwijl er goede afspraken te maken zijn om schijnzelfstandigheid te voorkomen.”
Meer stoppers, vooral in de bouw
Het aantal zzp’ers dat stopt, is in 2024 ook gestegen. In de bouwsector ligt het aantal stoppers 23,3% hoger dan vorig jaar. De logistiek volgt met een stijging van 12,5%. Opvallend is dat in de zakelijke dienstverlening juist 15,6% minder zelfstandigen stopt.
Sommige zzp’ers kiezen ervoor om in dienst te treden bij hun voormalige opdrachtgever. Anderen belanden noodgedwongen bij een detacheringsbureau. “Het werk wordt hierdoor vaak duurder en zzp’ers zien een flink deel van hun uurtarief opgaan aan bemiddelingskosten,” stelt Van de Ven. Daarnaast verliezen zij soms opgebouwde rechten, zoals pensioen, wat hun situatie verder bemoeilijkt.
Onzekerheid over handhaving
De onduidelijkheid rondom de handhaving van de wet DBA zorgt niet alleen voor terughoudendheid bij werkgevers, maar schrikt ook oudere zzp’ers af. Veel van hen kiezen ervoor om definitief te stoppen, terwijl ze van plan waren om nog enkele jaren door te werken. Dit heeft vooral in sectoren met grote personeelstekorten, zoals de zorg, ernstige gevolgen.
“Het is ironisch dat deze onzekerheid zoveel schade aanricht, terwijl er vaak wel oplossingen zijn om schijnzelfstandigheid te voorkomen”, benadrukt Van de Ven.
Uitzondering voor het Ministerie van Financiën
Opvallend is dat het Ministerie van Financiën zzp’ers blijft inzetten, zelfs als zij door de Belastingdienst als schijnzelfstandigen worden aangemerkt. Dit vanwege de herstelwerkzaamheden voor de toeslagenaffaire. Van de Ven vindt dit inconsequent: “Als ziekenhuizen en bouwbedrijven ook dergelijke essentiële doelen hebben, waarom worden zij dan niet ontzien?”
Toekomst van zelfstandigen in de bouw
De terugloop van zelfstandigen in de bouw kan grote gevolgen hebben voor de sector, zeker gezien de ambitie om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen. Als de huidige trend doorzet, zal het tekort aan vakmensen toenemen.
De daling in het aantal starters en actieve zzp’ers laat zien dat duidelijkheid en flexibiliteit in wet- en regelgeving essentieel zijn. Zonder deze aanpassingen dreigt de bouwsector verder onder druk te komen staan.
Lees ook: Goede toekomst voor zelfstandig professionals in de bouwsector
Populair op KlusVisie: Leer meer over de Makita Multitool
