Een make-over die we ook in delen hadden kunnen publiceren. Want wat is er niet ‘aangeraakt’ in deze compleet verbouwde boerderij in het buurtschap IJzerlo bij Aalten? Twee westerlingen waagden de stap naar de Achterhoek en de vijf jaar terug gestarte verbouwing loopt nog steeds, al zit het grote werk erop. Tijd dus om deze make-over, met het accent op het woongedeelte, aan het grote publiek te tonen.
Het begon met een tv-uitzending over ‘wonen in Drenthe’. “De iPad lag op schoot dus voor de gein toch eens kijken wat er allemaal in die hoek van het land te koop is”, vertelt het koppel, oorspronkelijk afkomstig uit het westen van het land. Afdalend op de kaart kwam het duo terecht in de Achterhoek.
Een paar maanden later waren ze de eigenaar van de boerderij. Niet dat ze zonder kritiek, zoals vaak bij ‘Ik vertrek’, in het diepe waren gesprongen. Integendeel, aan de keuze voor het pand en de locatie was een kritische voorselectie voorafgegaan. Earth- en streetview brachten daarbij uitkomst, want “het is verbazingwekkend wat je wel vanuit de lucht ziet en niet vanaf de grond.”
Zo lag huis A tussen een grote houtzagerij en een zandafgraving en hingen boven huis B hoogspanningskabels die op de foto’s van de makelaar niet waren te zien. Huis C was een plaatje, maar letterlijk met de trein achter de schutting, en D lag echt heel mooi, echter wel aan een drukke weg. Ook E viel af, maar huis F bleek een mooi, rustig gelegen boerderij op anderhalve hectare grond. “Een schuur, ‘schoppe’ noemen we die nu, nog een schuurtje, vier paardenboxen en een mooi kantoor maakten het plaatje compleet; ook vanuit de lucht.”
De klusvisie
Wat nu? De boerderij was in een prima en direct bewoonbare staat. Aan de buitenkant hoefde niets te gebeuren en redelijk recent was het dak vervangen. “Binnen was het echt een boerderij”, vertelt het tweetal. “Keurig, maar met veel schrootjes en figuurglas in alle deuren. Alles gelakt in een crèmekleur. Ook waren er overal redelijk grote inbouwkasten gemaakt. Het pand moet in 120 jaar aardig wat verbouwingen achter de rug hebben gehad. Netjes en kwalitatief allemaal prima, maar een grondige restyling vonden we wel nodig.”
De boerderij heeft een T-vorm. De ligger van de T komt uit 1905. De sporen van het dak zijn ook nog echt van rondhout. Aan het metselwerk kun je zien dat er vroeger grote deuren in hebben gezeten. De poot van de T is in de jaren zestig gebouwd. Het dak is gemaakt met vierkante balken. Ook het plafond van de begane grond is in dit gedeelte substantieel hoger. “Eigenlijk hadden we geen idee wat we wilden en moesten we onze visie op de klus nog vormen. Boven waren drie slaapkamers waarvan we er maar twee gebruiken. Laten we eerst die ongebruikte eens aanpakken. Het raam ging open en de sloophamer en koevoet ging door de kamer. Al snel zagen we hoeveel ruimte er boven de kamer en achter de knieschotten zat. De staanders van de knieschotten waren overigens allemaal met mooie pen-gat-verbindingen gemaakt. Kwalitatief perfect dus pijn deed het wel om dat te slopen. Het was echter een no-brainer dat we die verborgen ruimten bij de kamer wilden betrekken. De mooie dakconstructie die tevoorschijn kwam, wilde we ook in het zicht hebben.”
Woonkamer en bijkeuken
Naast de woonkamer (36 m2) lag een bijkeuken (24 m2). Hoe mooi zou het zijn om deze ruimte bij de woonkamer te trekken? Aan de bijkeuken was sinds de jaren zeventig niet veel meer gebeurd. “Bloemetjes gordijnen, schrootjes en gedateerde tegels.” Na het verwijderen van de schrootjes werd duidelijk hoe de leidingen in de vloer tussen en door de draagbalken waren verwerkt. “Hiermee zagen we ook wat er precies waar zat op de eerste verdieping, de combiketel, het toilet, de elektra, en hoe de vloeren in elkaar overliepen.” De muur die beide ruimtes scheidde was deels dragend. Er rustte een latei (stalen H-profiel) op die de vloer van de eerste verdieping opving. De latei is opgevangen met stutpalen en zo kon de muur gesloopt worden.
Eén grote (woon)ruimte werd nu zichtbaar met een paar uitdagingen: de vloeren lagen op een verschillende hoogte en ook de verdiepingsvloer was niet overal gelijk met als grootste probleem het lage plafond in de oude bijkeuken. Al doende kwamen daar oplossingen voor. Die gingen samen met de gasmeter. Die hing aan de gesloopte binnenmuur en moest 20 centimeter verplaatst worden naar de buitenmuur. Een klus van 30 minuten voor een installateur. “Het gasbedrijf rekende er 900 euro voor”, vertelt de bewoner. “Een absurd bedrag. Van het gas afgaan, kostte 700 euro verwijderingskosten. Dan doen we dat toch. Helaas voor ons werd dat laatste een paar maanden later gratis, maar groot voordeel was dat we nu de combiketel, oude CV-leidingen, gasleidingen en ook het rookkanaal konden verwijderen. Hoe meer we sloopten, hoe meer we de potentie van de ruimte zagen. Zo ontstond het idee om de daklijn deels zichtbaar te maken en losten we het probleem van het lage plafond op.
Op de eerste verdieping ontstond eveneens heel veel ruimte. Door het verwijderen van het stookhok, toilet en diverse inbouwkasten konden we ook daar de ruimte grotendeels opnieuw indelen.”
Latei van zes meter
De oude latei moest wel opgevangen worden. Degene die de bouwtechnische keuring had gedaan, kwam langs met een constructeur. “Wat wij willen, een zo groot mogelijke vrije ruimte, kan dat?” Dat kon maar wel met een beperking. In het midden van de nieuwe ruimte moest een stalen kolom komen. De oude latei werd verlengd naar 6 meter en zo opgevangen. Zonder kolom in de ruimte kon ook, maar dat had behoorlijke gevolgen voor de kosten en het H-profiel werd dan veel te hoog. Wat nu is ontstaan is een ruimte met een latei die 6 meter overspant en een creatieve puntvormige verhoging. Een soort inzetdak met voor de slaapkamer daarboven een schuin lopende inbouwkast.
Vochthuishouding
Van het gas af en naar een warmtepomp betekent veel isoleren. De oude vloer was gelukkig geïsoleerd met PIR-platen. De muren waren niet-geïsoleerde spouwmuren. “We hebben ervoor gekozen om van binnenuit te isoleren. Hiermee haalden we niet alleen de normen, onze adviseurs raadden dit ook aan in verband met vochthuishouding. Alles werd daarna afgewerkt met Fermacell-platen die eenvoudig zijn te stuken, maar bovenal een goede brandwerendheid hebben.”
Abonneer je nu op de gratis KlusVisie nieuwsbrief.
Vloerverwarming
De boerderij heeft vloerverwarming gekregen, in zeven zones ingedeeld. In de woonkamer als hoofdverwarming (afstand 10 cm) en in de hal en nieuwe bijkeuken als bijverwarming (afstand 15 cm). Hoogteverschillen zijn opgelost door op sommige plekken de leidingen in te frezen en op andere plekken aan te brengen met ankers op de bestaande vloer. “Egaline is een dure hobby, maar we konden de vele benodigde zakken gelukkig vrij voordelig inkopen. Een cementdekvloer was volgens een kenner geen optie omdat deze te dun zou zijn en geen goede verbinding zou maken met de oude ondervloer.”
Leerpunten
Elke spaarpot heeft een bodem. Het verbouwen van de badkamer, kantoor en opkamer zijn dan ook uitgesteld. De vloerverwarmingsverdeler is hier wel op voorbereid. “We hebben bijvoorbeeld van deze verdeler naar de badkamer een mantelbuis in de vloer tot ver onder de drempel gelegd. Wordt de badkamer een keer aangepakt, dan is de vloerverwarming een stuk gemakkelijker te realiseren.”
De bewoners hebben bijna alles zelf gedaan; gelukkig zijn er veel handige instructies online te vinden. “Die maken je nog geen expert maar al doende leert je. Op een paar plekken zien we haarscheurtjes in het stucwerk. Vanaf nu dus hout achter iedere naad, een gaasnetje is niet altijd voldoende.” De vloertegels liggen er allemaal goed verlijmd in. Het leggen van tegels, zeker 60 x 60 tegels, is echter ook een vak. We geven onszelf een 7. Prima maar het had iets strakker gekund.” Het werk beneden is nu een paar jaar geleden afgerond. Gelukkig nergens last van vocht of schimmel. En concluderend? “Achteraf hadden we de isolatie misschien nog iets dikker en met een hogere r-waarde gewild. Binnenkort vervangen we het glas. Er zitten nog een paar kleine enkelglas raampjes in en het dubbele glas is niet overal HR++. Als dit gedaan is, verwachten we een prima wooncomfort in combinatie met een betaalbare verwarming. Slopen is uiteindelijk de sleutel geweest naar resultaat. Als mens zijn we snel geneigd te denken in kaders en belemmeringen. Juist door het slopen zijn we naar nieuwe inzichten gekomen en hebben we achter de verborgen ruimtes de kaders letterlijk verzet.”
Lees ook: Hoe plaats je glas
Nog een make-over: Van uitgewoond tot warm en comfortabel
